Wprowadzenie

Czynność skurczowa macicy towarzyszy ciąży od jej wczesnych tygodni, jednak nie każdy skurcz oznacza rozpoczynający się poród. Umiejętność rozróżnienia skurczy przepowiadających (Braxtona Hicksa) od skurczy porodowych jest kluczowa zarówno dla pacjentek, jak i dla personelu medycznego. Błędna ocena może prowadzić do przedwczesnych hospitalizacji i niepotrzebnego stresu u ciężarnej.

Fizjologia skurczów macicy

Macica jest narządem mięśniowym zbudowanym z mięśni gładkich. Przez całą ciążę podlega spontanicznym, często nieodczuwalnym skurczom, które spełniają kilka funkcji:

• utrzymanie prawidłowego ukrwienia łożyska,

• przygotowanie dolnego odcinka macicy do porodu,

• stopniowe dojrzewanie szyjki macicy w III trymestrze.

Aktywność elektryczna mięśniówki macicy (myometrium) jest regulowana przez stężenia estrogenów, progesteronu, oksytocyny oraz prostaglandyn. W miarę zbliżania się terminu porodu wzrasta liczba receptorów oksytocynowych, co sprawia, że macica staje się coraz bardziej wrażliwa na bodźce prowadzące do skoordynowanej, regularnej akcji skurczowej.

Skurcze przepowiadające (Braxtona Hicksa)

Charakterystyka

Skurcze przepowiadające po raz pierwszy opisał brytyjski lekarz John Braxton Hicks w 1872 roku. Pojawiają się już od około 6. tygodnia ciąży, lecz zazwyczaj stają się odczuwalne dopiero w II i III trymestrze — najczęściej po 20. tygodniu.

Cechy skurczów Braxtona Hicksa:

Czynniki nasilające

Skurcze przepowiadające mogą nasilać się przy:

• odwodnieniu (zmniejszona objętość płynów),

• długotrwałym staniu lub intensywnej aktywności fizycznej,

• pełnym pęcherzu moczowym,

• aktywności płodu,

• stosunku seksualnym (prostaglandyny zawarte w nasieniu oraz oksytocyna uwalniana podczas orgazmu).

Znaczenie kliniczne

Skurcze Braxtona Hicksa nie powodują postępu porodu i nie stanowią zagrożenia dla matki ani płodu. Pełnią rolę przygotowawczą — stopniowo modelują dolny odcinek macicy i zmiękczają szyjkę macicy. Pacjentki powinny zostać poinformowane o ich fizjologicznym charakterze, aby uniknąć zbędnych wizyt na izbę przyjęć.

Skurcze porodowe

Charakterystyka

Skurcze porodowe wynikają z skoordynowanej, narastającej aktywności całego mięśnia macicy. Ich celem jest stopniowe rozwarcie szyjki macicy i parcie płodu ku kanałowi rodnemu.

Cechy skurczów porodowych:

Fazy porodu a czynność skurczowa

Faza utajona

Skurcze początkowo nieregularne, trwające 30–45 sekund, co 5–20 minut, o zmiennej intensywności. Szyjka macicy ulega skracaniu i osiąga rozwarcie do ok. 6 cm. Zgodnie z aktualnymi wytycznymi ACOG faza ta może trwać do 16–20 godzin u pierworódek i do 14 godzin u wieloródek.

Faza aktywna

Regularne skurcze co 3–5 minut, trwające 45–60 sekund, o narastającej sile. Rozwarcie postępuje w tempie ok. 1–2 cm/godzinę. Zgodnie z wytycznymi ACOG faza aktywna rozpoczyna się przy rozwarciu 6 cm.

Faza przejściowa

Skurcze co 2–3 minuty, trwające 60–90 sekund, często nakładające się na siebie. Rozwarcie od 8 do 10 cm. Najintensywniejszy etap pierwszego okresu porodu.

Kluczowe różnice diagnostyczne

Sytuacje wymagające pilnej konsultacji medycznej

Pacjentka ciężarna powinna niezwłocznie zgłosić się do szpitala lub zadzwonić po pomoc w przypadku:

• Regularnych skurczów przed 37. tygodniem ciąży — każda regularna akcja skurczowa przed tym terminem wymaga wykluczenia porodu przedwczesnego,

• Odejścia wód płodowych — niezależnie od obecności lub braku skurczów,

• Krwawienia z dróg rodnych,

• Braku ruchów płodu lub ich wyraźnego zmniejszenia,

• Silnego, utrzymującego się bólu brzucha bez wyraźnych przerw między skurczami,

• Skurczów po urazie brzucha.

Jeśli jesteś zainteresowana zapisami KTG zapraszam na moją stronę internetową.