KTG · Olga Bijak Blog

Kategoria: Wiedza

Artykuły edukacyjne o zdrowiu matki i dziecka

  • Zielone wody płodowe – co oznaczają i jak reagować?

    Zielone wody płodowe – co oznaczają i jak reagować?

    Czym są wody płodowe?

    Wody płodowe (płyn owodniowy) to sterylny płyn wypełniający worek owodniowy, w którym rozwija się dziecko przez całą ciążę. Pełni on kluczowe funkcje: chroni płód przed urazami mechanicznymi, utrzymuje stałą temperaturę, umożliwia swobodne ruchy dziecka oraz wspomaga rozwój płuc i układu pokarmowego.

    Prawidłowe wody płodowe są przezroczyste lub lekko opalizujące i pozbawione nieprzyjemnego zapachu.

    Co oznacza zielony kolor wód płodowych?

    Zielone zabarwienie wód płodowych wynika z przedostania się smółki do płynu owodniowego. Smółka to pierwsza treść jelitowa dziecka – substancja o ciemnozielonej lub czarniawej barwie, składająca się ze złuszczonych komórek nabłonka, meszku płodowego, żółci oraz śluzu.

    Jak często występuje?

    Smółka w wodach płodowych pojawia się u około 10–15% wszystkich porodów. Częstość wzrasta wraz z zaawansowaniem ciąży:

    • przed 37. tygodniem ciąży – rzadko (poniżej 5%),
    • w terminie (37–42. tydzień) – ok. 10–12%,
    • w ciąży przenoszonej (powyżej 42. tygodnia) – nawet 30–40%.

    Dlaczego dziecko oddaje smółkę przed porodem?

    Płód oddaje smółkę w wyniku odruchu defekacyjnego, który uruchamiany jest przez określone bodźce. Do najczęstszych przyczyn należą:

    Dojrzałość płodu

    U donoszonych i przenoszonych noworodków układ nerwowy jest na tyle rozwinięty, że perystaltyka jelit może się uaktywnić. W tym sensie pojawienie się smółki może być fizjologicznym zjawiskiem dojrzewania.

    Niedotlenienie płodu (hipoksja)

    To najpoważniejsza przyczyna. Niedotlenienie powoduje:

    • wzrost napięcia nerwu błędnego,
    • rozkurcz zwieracza odbytu,
    • wzmożoną perystaltykę jelit.

    Niedotlenienie może wynikać z: wypadnięcia pępowiny, nieprawidłowego łożyska, długotrwałego porodu, nadciśnienia u matki.

    Infekcja wewnątrzmaciczna

    Stany zapalne mogą pobudzać układ pokarmowy płodu do zwiększonej aktywności.

    Stres mechaniczny

    Ucisk na głowę płodu podczas porodu może odruchowo wywołać defekację.

    Stopnie zanieczyszczenia smółką

    W praktyce klinicznej stosuje się podział na trzy stopnie:

    Stopień Opis Ryzyko
    I (lekki) Wody zabarwione blado na żółto-zielono, rzadkie Niskie
    II (średni) Wyraźne zielone zabarwienie, płyn nieco mętny Umiarkowane
    III (ciężki) Gęsta, ciemnozielona smółka, konsystencja „grochu” Wysokie

    Najpoważniejsze powikłanie – Zespół aspiracji smółki (MAS)

    Gdy płód lub noworodek wdycha smółkę do płuc, może rozwinąć się Zespół aspiracji smółki. Jest to poważny stan zagrożenia życia.

    Mechanizm

    Smółka dostaje się do dróg oddechowych podczas:

    • ruchów oddechowych płodu w macicy (szczególnie przy hipoksji)
    • pierwszych oddechów noworodka po urodzeniu

    Smółka w płucach powoduje:

    • mechaniczne zablokowanie oskrzeli (efekt zastawkowy)
    • chemiczne zapalenie płuc
    • zniszczenie surfaktantu
    • nadciśnienie płucne

    Objawy MAS u noworodka

    • sinica lub bladość
    • zaburzenia oddychania (tachypnoe, bezdech)
    • beczkowata klatka piersiowa
    • niska punktacja w skali Apgar
    • charakterystyczne zielone zabarwienie skóry, paznokci lub pępowiny

    Częstość występowania MAS

    MAS dotyka od 1 do 9% noworodków urodzonych przy zabarwionych smółką wodach. Przy gęstej smółce (stopień III) ryzyko jest kilkukrotnie wyższe.

    Postępowanie podczas porodu

    Obserwacja i monitoring

    Pojawienie się zielonych wód wymaga:

    • ścisłego monitorowania KTG (kardiotokografia) – oceny tętna płodu
    • gotowości do szybkiej interwencji
    • obecności neonatologa na sali porodowej

    Rokowanie

    Większość dzieci urodzonych przy zabarwionych smółką wodach rozwija się prawidłowo i nie wymaga specjalistycznego leczenia. Rokowanie zależy od:

    • stopnia zanieczyszczenia smółką
    • stopnia niedotlenienia płodu
    • szybkości interwencji medycznej
    • wieku ciążowego

    Ciężki MAS może prowadzić do trwałych powikłań neurologicznych, dlatego kluczowe jest szybkie i kompetentne postępowanie zespołu medycznego.

    Podsumowanie

    Zielone wody płodowe to stan wymagający czujności i monitorowania, ale nie zawsze oznaczający bezpośrednie zagrożenie życia dziecka. Kluczowe jest:

    1. Niezwłoczne zgłoszenie się do szpitala po stwierdzeniu zielonego zabarwienia wód
    2. Ścisła obserwacja płodu metodą KTG
    3. Gotowość zespołu neonatologicznego na sali porodowej
    4. Szybka reakcja w przypadku objawów aspiracji smółki u noworodka

    Współczesna medycyna perinatalna dysponuje skutecznymi narzędziami, by minimalizować ryzyko związane z tym powikłaniem – warunkiem jest jednak odpowiednio wczesne rozpoznanie i właściwa opieka nad rodzącą i noworodkiem.

    Chcesz wiedzieć więcej? Zajrzyj tutaj na moją stronę internetową.

  • Edukacja przedporodowa u położnej POZ – czy warto z niej skorzystać?

    Edukacja przedporodowa u położnej POZ – czy warto z niej skorzystać?

    Czym jest edukacja przedporodowa i komu przysługuje?

    Jest to świadczenie realizowane przez położną podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) w ramach kontraktu z NFZ. Przysługuje ono każdej kobiecie ciężarnej objętej opieką w poradni POZ od momentu potwierdzenia ciąży bez konieczności uzyskania skierowania. Ciężarna ma możliwość skorzystania z bezpłatnych, indywidualnych spotkań z częstotliwością ustalaną wg potrzeby (maksymalnie 10 spotkań do 31. tygodnia ciąży i 16 spotkań od 32. tygodnia ciąży do rozwiązania).

    Czego dowiesz się z tych spotkań?

    Na spotkaniach z położną omawiane są takie zagadnienia jak:

    • przygotowanie do porodu – jak przebiega poród, kiedy jechać do szpitala, czego spodziewać się na każdym etapie,
    • poród siłami natury – jak oddychać, jakie pozycje mogą skrócić czas trwania porodu, metody łagodzenia bólu,
    • czym się kierować przy wyborze miejsca porodu,
    • plan porodu – jak rozmawiać z personelem medycznym o swoich oczekiwaniach,
    • planowe cięcie cesarskie – co warto wiedzieć,
    • które objawy są fizjologiczne a które wymagają zgłoszenia się do szpitala,
    • karmienie piersią – jak się do tego przygotować,
    • opieka nad noworodkiem – najważniejsze zagadnienia – pielęgnacja pępka, kąpiel, sen, stany przejściowe,
    • jakie szczepienia są rekomendowane w ciąży i dlaczego,
    • co zabrać ze sobą do szpitala,
    • na co zwracać uwagę w połogu,
    • jak radzić sobie z baby blues i jak objawiają się pierwsze objawy depresji poporodowej,
    • do jakich świadczeń jesteś uprawniona po porodzie

    Dlaczego wybrać indywidualną opiekę położnej?

    W szkołach rodzenia prowadzonych grupowo temat musi pasować do wszystkich uczestniczek jednocześnie. U położnej POZ każda wizyta jest dopasowana do Ciebie: do Twojego tygodnia ciąży, historii zdrowotnej, oczekiwań i pytań. Jeśli boisz się porodu, rozmawiamy o porodzie. Jeśli masz pytania o karmienie piersią, omawiamy karmienie. Dzięki temu możliwe jest zapewnienie ciągłości opieki i podjęcia działań, jeśli ciąża nie przebiega fizjologicznie.

    Opieka w świetle nowego standardu opieki okołoporodowej

    Od maja 2026 roku obowiązuje nowy standard opieki okołoporodowej, który wprowadził kilka ważnych zmian:

    • Edukacja przedporodowa powinna zacząć się już od momentu potwierdzenia ciąży, a nie dopiero od drugiego trymestru jak wcześniej. To oznacza, że im szybciej zgłosisz się do położnej POZ, tym więcej czasu masz na rzetelne przygotowanie.
    •  Plan porodu jest dokumentem tworzonym wspólnie z położną już w trakcie edukacji przedporodowej. Nie jest to formularz do wypełnienia w szpitalu w ostatniej chwili. Omawiasz go wcześniej i wchodzisz na salę porodową z jasno określonymi preferencjami.
    • Masz prawo do osoby bliskiej przy porodzie, do wyboru pozycji, do dostępu do farmakologicznych metod łagodzenia bólu, do kontaktu skóra do skóry z dzieckiem przez co najmniej dwie godziny po porodzie, również po cesarskim cięciu.
    • Szpitale mają obowiązek informowania kobiet o dostępnych metodach łagodzenia bólu.
    • Jeśli rozważasz znieczulenie regionalne, między 33. a 37. tygodniem ciąży masz prawo do konsultacji anestezjologicznej, podczas której uzyskasz wyczerpującą informację o dostępnych w wybranej placówce metodach, przeciwwskazaniach i ryzyku.

    Jak skorzystać z edukacji przedporodowej w Twojej okolicy?

    Żeby skorzystać z wizyt wystarczy złożyć deklarację wyboru położnej POZ w przychodni, która ma kontrakt z NFZ. Możesz to zrobić osobiście w placówce lub elektronicznie przez Indywidualne Konto Pacjenta (IKP). Warto pamiętać, że deklarację wyboru położnej POZ można zmieniać bezpłatnie 2 razy w roku, każda kolejna zmiana jest płatna i kosztuje 80zł, chyba że zmiana położnej wynika ze zmiany miejsca zamieszkania pacjentki to nie ponosi się dodatkowej opłaty.

    Jeśli mieszkasz w Chojnowie lub okolicy i jesteś zainteresowana edukacją przedporodową to pracuję tam jako położna POZ w Przychodni Rejonowej w Chojnowie i prowadzę indywidualne spotkania przygotowujące do porodu a dla ciężarnych mieszkających w Chojnowie lub na terenie gminy możliwe są również wizyty domowe, jeśli ktoś nie ma możliwości przyjść do przychodni. Przyjmuję pacjentki we wtorki i środy między godz. 9 a 13. Wizyty domowe realizuję również w wybrane poniedziałki po wcześniejszym ustaleniu.

  • Obserwacja czynności skurczowej macicy w ciąży — jak odróżnić skurcze przepowiadające od porodowych

    Obserwacja czynności skurczowej macicy w ciąży — jak odróżnić skurcze przepowiadające od porodowych

    Wprowadzenie

     

    Czynność skurczowa macicy towarzyszy ciąży od jej wczesnych tygodni, jednak nie każdy skurcz oznacza rozpoczynający się poród. Umiejętność rozróżnienia skurczy przepowiadających (Braxtona Hicksa) od skurczy porodowych jest kluczowa zarówno dla pacjentek, jak i dla personelu medycznego. Błędna ocena może prowadzić do przedwczesnych hospitalizacji i niepotrzebnego stresu u ciężarnej.

     

    Fizjologia skurczów macicy

     

    Macica jest narządem mięśniowym zbudowanym z mięśni gładkich. Przez całą ciążę podlega spontanicznym, często nieodczuwalnym skurczom, które spełniają kilka funkcji:

    • utrzymanie prawidłowego ukrwienia łożyska,

    • przygotowanie dolnego odcinka macicy do porodu,

    • stopniowe dojrzewanie szyjki macicy w III trymestrze.

    Aktywność elektryczna mięśniówki macicy (myometrium) jest regulowana przez stężenia estrogenów, progesteronu, oksytocyny oraz prostaglandyn. W miarę zbliżania się terminu porodu wzrasta liczba receptorów oksytocynowych, co sprawia, że macica staje się coraz bardziej wrażliwa na bodźce prowadzące do skoordynowanej, regularnej akcji skurczowej.

     

    Skurcze przepowiadające (Braxtona Hicksa)

     

    Charakterystyka

     

    Skurcze przepowiadające po raz pierwszy opisał brytyjski lekarz John Braxton Hicks w 1872 roku. Pojawiają się już od około 6. tygodnia ciąży, lecz zazwyczaj stają się odczuwalne dopiero w II i III trymestrze — najczęściej po 20. tygodniu.

     

    Cechy skurczów Braxtona Hicksa:

     

    Parametr

    Opis

    Częstotliwość

    Nieregularna, brak stałego rytmu

    Czas trwania

    Kilkanaście sekund do 2 min.

    Intensywność

    Stała lub malejąca, nie narastająca

    Lokalizacja

    Zwykle odczuwane z przodu podbrzusza lub w obrębie całej macicy

    Reakcja na ruch

    Ustępują po zmianie pozycji, odpoczynku lub nawodnieniu

    Wpływ na szyjkę macicy

    Brak postępującego skracania ani rozwierania

    Charakter bólu

    Zazwyczaj łagodny dyskomfort, uczucie napięcia; rzadko wyraźny ból

     

    Czynniki nasilające

     

    Skurcze przepowiadające mogą nasilać się przy:

    • odwodnieniu (zmniejszona objętość płynów),

    • długotrwałym staniu lub intensywnej aktywności fizycznej,

    • pełnym pęcherzu moczowym,

    • aktywności płodu,

    • stosunku seksualnym (prostaglandyny zawarte w nasieniu oraz oksytocyna uwalniana podczas orgazmu).

     

    Znaczenie kliniczne

     

    Skurcze Braxtona Hicksa nie powodują postępu porodu i nie stanowią zagrożenia dla matki ani płodu. Pełnią rolę przygotowawczą — stopniowo modelują dolny odcinek macicy i zmiękczają szyjkę macicy. Pacjentki powinny zostać poinformowane o ich fizjologicznym charakterze, aby uniknąć zbędnych wizyt na izbę przyjęć.

     

    Skurcze porodowe

     

    Charakterystyka

     

    Skurcze porodowe wynikają z skoordynowanej, narastającej aktywności całego mięśnia macicy. Ich celem jest stopniowe rozwarcie szyjki macicy i parcie płodu ku kanałowi rodnemu.

     

    Cechy skurczów porodowych:

     

    Parametr

    Opis

    Częstotliwość

    Regularna, postępująco narastająca (początkowo co 10–15 min., następnie co 2–3 min.)

    Czas trwania

    Stopniowo się wydłuża

    Intensywność

    Wyraźnie narastająca z upływem czasu

    Lokalizacja

    Ból promieniuje z okolicy lędźwiowej i krzyżowej ku przodowi podbrzusza

    Reakcja na ruch

    Nie ustępują po zmianie pozycji ani po nawodnieniu

    Wpływ na szyjkę macicy

    Postępujące skracanie i rozwieranie

    Charakter bólu

    Silny, falujący, z wyraźnym szczytem nasilenia

     

    Fazy porodu a czynność skurczowa

    Faza utajona

    Skurcze początkowo nieregularne, trwające 30–45 sekund, co 5–20 minut, o zmiennej intensywności. Szyjka macicy ulega skracaniu i osiąga rozwarcie do ok. 6 cm. Zgodnie z aktualnymi wytycznymi ACOG faza ta może trwać do 16–20 godzin u pierworódek i do 14 godzin u wieloródek.

     

    Faza aktywna

    Regularne skurcze co 3–5 minut, trwające 45–60 sekund, o narastającej sile. Rozwarcie postępuje w tempie ok. 1–2 cm/godzinę. Zgodnie z wytycznymi ACOG faza aktywna rozpoczyna się przy rozwarciu 6 cm.

     

    Faza przejściowa

    Skurcze co 2–3 minuty, trwające 60–90 sekund, często nakładające się na siebie. Rozwarcie od 8 do 10 cm. Najintensywniejszy etap pierwszego okresu porodu.

     

    Kluczowe różnice diagnostyczne

     

    Cecha

    Skurcze przepowiadające

    Skurcze porodowe

    Regularność

    Nieregularne

    Regularne, rytmiczne

    Narastanie intensywności

    Brak

    Wyraźne, postępujące

    Narastanie częstotliwości

    Brak

    Tak

    Odpowiedź na nawodnienie / odpoczynek

    Ustępują

    Nie ustępują

    Lokalizacja bólu

    Przód podbrzusza

    Plecy, lędźwie → podbrzusze

    Zmiana szyjki macicy

    Brak

    Skracanie i rozwieranie

    Wydzielina z pochwy

    Zwykle bez zmian

    Możliwy czop śluzowy, różowawy upław

     

    Sytuacje wymagające pilnej konsultacji medycznej

     

    Pacjentka ciężarna powinna niezwłocznie zgłosić się do szpitala lub zadzwonić po pomoc w przypadku:

    • Regularnych skurczów przed 37. tygodniem ciąży — każda regularna akcja skurczowa przed tym terminem wymaga wykluczenia porodu przedwczesnego,

    • Odejścia wód płodowych — niezależnie od obecności lub braku skurczów,

    • Krwawienia z dróg rodnych,

    • Braku ruchów płodu lub ich wyraźnego zmniejszenia,

    • Silnego, utrzymującego się bólu brzucha bez wyraźnych przerw między skurczami,

    • Skurczów po urazie brzucha.

     

    Jeśli jesteś zainteresowana zapisami KTG zapraszam na moją stronę internetową.

  • Ruchy dziecka w ciąży – jak obserwować i kiedy

    Ruchy dziecka w ciąży – jak obserwować i kiedy

     

    Kiedy dziecko zaczyna się ruszać

     

    Pierwsze odczuwalne ruchy dziecka pojawiają się zwykle między 18. a 22. tygodniem ciąży. Kobiety, które mają pierwsze dziecko, często czują je trochę później niż te, które rodziły już wcześniej.

    Na początku to delikatne poruszenia, jak bąbelki. Z czasem, w miarę jak dziecko rośnie, ruchy stają się wyraźniejsze, silniejsze i bardziej regularne. Po 28. tygodniu ciąży ruchy dziecka stają się ważnym wskaźnikiem jego dobrostanu. To właśnie wtedy zaczyna się uważna obserwacja.

    Ile ruchów dziennie powinno być

     

    Nie ma jednej magicznej liczby, która jest „prawidłowa” dla każdego dziecka. Każde dziecko ma swój własny rytm. Ważne jest, że Ty uczysz się tego rytmu. Ogólne zalecenie mówi, że po 28. tygodniu powinnaś czuć przynajmniej 10 wyraźnych ruchów w ciągu 2 godzin w czasie, kiedy dziecko zwykle jest aktywne. Najczęściej to wieczór, po posiłku.

    Metoda liczenia ruchów, znana jako „Count to ten”, polega na wybraniu pory dnia, kiedy dziecko jest aktywne, i liczeniu ruchów aż do osiągnięcia 10.

    Ale przede wszystkim: obserwuj swoje dziecko. Jeśli Twoje dziecko zazwyczaj kopie energicznie przez wieczór, a dzisiaj prawie się nie ruszało, to jest sygnał, który wymaga uwagi, nawet jeśli zliczyłaś 10 ruchów w ciągu dnia.

    Co może zmniejszać aktywność dziecka

     

    Są czynniki, które mogą sprawić, że dziecko przez jakiś czas jest spokojniejsze. To  naturalne i nie zawsze jest powodem do niepokoju.

    Dziecko ma swoje cykle snu, które trwają od 20 do 40 minut. Jeśli trafisz na fazę snu, poczekaj chwilę.

    Twoja aktywność fizyczna może kołysać dziecko do snu. Wiele mam zauważa, że gdy są w ruchu, dziecko śpi, a zaczyna się ruszać, gdy mama odpoczywa. Pozycja dziecka również wpływa na to, jak dobrze czujesz ruchy. Niektóre pozycje płodu sprawiają, że uderzenia są słabiej wyczuwalne.

    Kiedy zadzwonić i nie czekać

     

    Są sytuacje, w których nie warto czekać i sprawdzać, czy ruchy wrócą same.

    Skonsultuj się z lekarzem lub położną albo zgłoś się na izbę przyjęć oddziału położniczego, jeśli:

      • przez 2 godziny dziecko nie wykonało żadnego wyraźnego ruchu w porze, gdy zwykle jest aktywne,

      • Masz wyraźne poczucie, że przez cały dzień dziecko było znacznie cichsze niż zazwyczaj,

      • Dziecko zupełnie nie reaguje na zjedzony posiłek ani na lekkie potrząsanie brzuchem

    Zapisuj i obserwuj

     

    Jedną z najlepszych rzeczy, jakie możesz zrobić w trzecim trymestrze, jest prowadzenie prostego dziennika ruchów. Nie musisz robić tego formalnie. Wystarczy, że każdego dnia wybierasz ten sam moment i liczyłaś ruchy przez godzinę lub dwie. Masz wtedy punkt odniesienia.

    Zamiast zastanawiać się, czy dziecko jest cichsze niż zwykle, masz zapis z ostatnich tygodni i możesz łatwo to sprawdzić. Jeśli nie wiesz, jak zacząć, zapytaj mnie na wizycie. Pomogę Ci wdrożyć prosty schemat, który da Ci spokój i wgląd w rytm Twojego dziecka.


    Zapraszam do kontaktu: 

     🔗 olgabijak.pl

          Instagram

          Facebook      

  • Kiedy zrobić KTG w ciąży — terminy, wskazania i kiedy nie czekać

    Kiedy zrobić KTG w ciąży — terminy, wskazania i kiedy nie czekać

    Kiedy KTG jest standardowo wykonywane

    W ciąży prawidłowej, bez powikłań, badanie KTG jest rutynowo wykonywane w trzecim trymestrze ciąży. Najczęściej przeprowadza się je od około 36. tygodnia. Jeśli ciąża przekracza termin porodu, od 40. tygodnia badanie wykonuje się regularnie — co kilka dni, do czasu rozwiązania.

    Jakie są inne wskazania do wykonywania zapisu KTG?

    Są sytuacje, w których monitoring KTG jest konieczny znacznie wcześniej i częściej. Lekarz lub położna może zalecić regularne badania KTG, jeśli:

    • masz cukrzycę ciążową lub cukrzycę rozpoznaną przed ciążą
    • masz nadciśnienie tętnicze lub stan przedrzucawkowy
    • ciąża jest mnoga (bliźnięta, trojaczki)
    • wykryto nieprawidłową ilość płynu owodniowego
    • dziecko ma rozpoznaną wadę serca lub inną anomalię
    • wcześniej doszło do obumarcia płodu lub powikłań w poprzednich ciążach
    • masz inne schorzenia przewlekłe, które mogą wpływać na stan dziecka

    Sygnały, przy których nie czekaj na wizytę

    Są sytuacje, w których nie warto czekać na zaplanowany termin. Zadzwoń do mnie lub jedź bezpośrednio na izbę przyjęć, jeśli:

    • czujesz wyraźnie mniej ruchów dziecka niż zwykle, szczególnie jeśli w ciągu kilku godzin dziecko w ogóle się nie porusza
    • odczuwasz silny lub nieustępujący ból brzucha
    • masz krwawienie z dróg rodnych
    • widzisz silne obrzęki, zwłaszcza twarzy i rąk, połączone z bólem głowy lub zaburzeniami widzenia

    Czy KTG można zrobić bez skierowania?

    Tak. Nie potrzebujesz skierowania, żeby umówić się na badanie KTG u położnej. Jeśli jesteś po 36. tygodniu ciąży i chcesz ocenę zapisu akcji serca dziecka — wystarczy się ze mną skontaktować.

    Jak przygotować się do badania KTG?

    Zjedz lekki posiłek lub przekąskę około godziny przed badaniem — dziecko częściej się rusza po jedzeniu, co ułatwia rejestrację aktywności. Badanie trwa ok. 30 minut lub dłużej i wykonuje się je w pozycji leżącej lub półleżącej.

    Jeśli planujesz badanie z dojazdem do domu, przygotuj wygodne miejsce do leżenia.

    Jeśli zastanawiasz się, czy czas na KTG, albo chcesz umówić badanie w Lubinie lub z dojazdem — napisz do mnie lub zadzwoń.